يَوْمِ يُبْعَثُونَ 220 ( مؤمنون ) . يعنى بعد از موت اوّل ، تكليف و عمل صالح ممكن نيست و بعد از موت ، عالم برزخ و جزاى وسط است تا روز قيامت اگر چه به دنيا برگردند و رجعت نمايند . و فرمود : وَ أَنْفِقُوا مِنْ ما رَزَقْناكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْ لا أَخَّرْتَنِي 221 الخ ( منافقون ) يعنى هر چه مىكنيد پيش از مردن بكنيد كه بعد از موت جز حسرت و ندامت نمانده و راه تلافى و تدارك مسدود گردد . و فرمود : وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ 222 ( حجر ) عبادت كن خداى خود را تا تو را مرگ در رسد . يعنى منتهاى تكليف و عبادت تا روز مرگ است . و فرمود : لا يَذُوقُونَ فِيهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولى 223 ( دخان ) يعنى مردن ، همان يك مردن است كه اوّل ديدند و مرگ ، همان يكى بود كه چشيدند و ديگر مثل آن حيات دنيوى و دار تكليف و آن مردن نخواهد آمد . و ايضا در جميع كتب و رسائل عامّه و خاصّه به تأسّى پيغمبر ( ص ) و كتاب و ائمّه اتّفاق دارند كه بعد از مردن تا قيامت كبرى عالم برزخ و دار جزاى وسط است اگر چه در قبر زنده شوند و از ايشان سؤال نمايند و اگر چه هزار مرتبه به دنيا برگردند و رجعت نمايند . و آيات و احاديث رجعت از اين مطلب مملوّ است و ما به جهت سرمشق و نمونه همان حديث مفضّل را ذكر نمائيم . در فقرهء ابو بكر و عمر فرمود : هر شبانه روزى هزار مرتبه ايشان را بكشند و زنده نمايند و قصاص گيرند . و فرمود كه سيّد اكبر حضرت خاتم ( ص ) با جميع مكذّبين و مصدّقين او رجعت مىنمايند و همچنين هر يك از ائمّه ( ع ) و هر كه يارى ايشان كرده تا خوش‌حال شوند ، و دشمنان ايشان تا آنكه پيش از آخرت به عذاب و خوارى دنيا مبتلا گردند . و در جاى ديگر فرمود : پس نماند احدى از كشندگان و ستمكاران و آنان كه راضى بودند مگر آنكه در آن روز هزار مرتبه كشته شوند . و فرمود : مِنَ الْعَذابِ الْأَدْنى 224 عذاب رجعت است و عذاب اكبر عذاب قيامت است . پس كسى گمان نكند چنانچه مخالفين گمان كرده‌اند كه اگر رجعت و بازگشتن به دنيا حقّ است البتّه كفّار و اهل عذاب بعد از ديدن هنگامهء سكرات و سؤال و فشار قبر و عذاب قبر چون به دنيا بازگشت كنند خواهند ايمان آورد . جواب اين است ايمان مىآورند و لكن ايمان الجائى و اضطرارى هيچ فائده ندارد و وجود و عدم او يكسان است بلكه هر كسى توان گفت حين سكرات ، يقين به حقّ و باطل پيدا مىكند ، و لكن نمىپذيرند چنانچه از فرعون نپذيرفتند . و فرمود : فَلَمْ يَكُ يَنْفَعُهُمْ إِيمانُهُمْ لَمَّا رَأَوْا بَأْسَنا سُنَّتَ اللَّهِ الَّتِي قَدْ خَلَتْ فِي عِبادِهِ 225 ( مؤمن )